Bir konu yazıp birkaç saniyede soru, seçenek ve doğru cevap içeren bir quiz taslağı almak büyük zaman kazancıdır. Ama yapay zekâ akıcı yazar, akıcı yazmak doğru yazmak demek değildir. Taslağı yayınlamadan ya da derse götürmeden önce şu kontrolleri yapmanı öneririz.
1. Her doğru cevabı kendin doğrula
En önemli adım budur. Özellikle tarih, tarih aralığı, sayı, isim ve bilimsel iddialarda yanlış bir bilgiyi kendinden emin biçimde yazması mümkündür. Emin olmadığın her cevabı güvenilir bir kaynaktan kontrol et. Bir sorunun doğrulanamadığı noktada onu silmek, yanlış bilgiyi paylaşmaktan iyidir.
2. Tek doğru cevap olduğundan emin ol
Taslakta bazen iki seçenek de savunulabilir olur ya da soru kökü tek bir cevaba götürmez. “En büyük”, “ilk” ya da “en önemli” gibi ifadeler tartışmaya açıktır; ölçütü soru kökünde belirt ya da soruyu daha somut yaz.
3. Cevabı ele veren ipuçlarına bak
Soru kökünün içinde cevabı söyleyen bir kelime, ya da diğer seçeneklerden belirgin biçimde uzun bir doğru cevap, soruyu bilgi yerine dikkat sorusuna çevirir. Seçeneklerin uzunluğunu ve yapısını birbirine yaklaştır, doğru cevabın konumu soruların hepsinde aynı kalmasın.
4. Seçenekleri çeldirici olarak değerlendir
Yanlış seçeneklerin makul görünüp görünmediğine bak. Alakasız ya da komik çeldiriciler soruyu gereksiz yere kolaylaştırır. Gerekirse bir çeldiriciyi, öğrencilerin gerçekten karıştırdığı bir kavramla değiştir.
5. Görselleri kontrol et
Bir soruya eklenen görsel konuyla ilgili olmalı ve cevabı ele vermemeli. Fotoğrafın telif ve uygunluk açısından kullanıma elverişli olduğunu da kontrol et. Soruyla ilgisi zayıf bir görsel, kafa karıştırır.
6. Dil ve ton
Çeviri kokan cümleler, garip kelime seçimleri ya da hedef kitleye uygun olmayan bir dil varsa düzelt. Çocuklar için hazırladığın bir quizde kullanılan kelimeler, yetişkin ekip toplantısındakinden çok farklı olmalı.
7. Son olarak bir kez çöz
Taslağı kendin baştan sona çöz. Süreler makul mü, zorluk dengeli mi, soru sayısı yeterli mi? Bir de başkasına çözdürürsen, senin gözünden kaçan belirsizlikleri yakalarsın.
İyi bir konu yönergesi nasıl yazılır?
Yapay zekâya vereceğin konu ne kadar net olursa, taslak o kadar iyi olur. “Tarih” gibi geniş bir başlık yerine “Osmanlı’nın 19. yüzyıl reformları, lise 10. sınıf düzeyinde” yaz. Hedef kitleyi, düzeyi ve istediğin vurguyu belirtmek taslağın kalitesini belirgin biçimde yükseltir.
Taslak istediğin gibi çıkmadıysa, konuyu daralt ya da farklı bir açıdan yeniden dene. Sorular çok kolay geldiyse “ileri düzey” ya da belirli bir alt konu iste; çok teknikse hedef kitleyi sadeleştir.
Örnek: hatalı bir taslağı düzeltmek
Bir taslakta şu soru çıkmış olabilir: “Dünyanın en uzun nehri hangisidir?” ve doğru cevap olarak tek bir nehir işaretlenmiş. Oysa bu konuda kaynaklar farklı ölçümler verir; hangi nehrin en uzun olduğu ölçüm yöntemine göre değişebilir. Böyle bir soruyu ya kaldır ya da tek cevaplı hâle getir: “Mısır’ın can damarı sayılan ve Akdeniz’e dökülen nehir hangisidir?”
Bir başka örnek, çeldiricinin fazla bariz olması: “İnsülini hangi organ üretir?” sorusunda seçenekler Pankreas, Uyluk kemiği, Retina ve Kulak memesi ise, organ olmayanlar kolayca elendiği için soru fiilen tek seçeneklidir. Seçenekleri Pankreas, Karaciğer, Böbrek ve Dalak gibi hepsi karın boşluğundaki organlardan seçmek, soruyu gerçekten ayırt edici yapar: bilmeyen kişi artık tahmin etmek zorundadır.
Ekstra dikkat gereken konular
Yapay zekâ her konuda eşit güvenilir değildir. Son dönem olayları, kesin sayılar, hukuki ya da tıbbi bilgiler ve yerel/bölgesel konular daha yüksek hata riski taşır. Bu alanlarda her cevabı ikinci bir kaynaktan doğrulamadan quizi paylaşma. Sağlık, hukuk ve finans konularında hazırlanan bir quiz bilgilendirme amaçlıdır; kişilerin kararlarını bu quizlere dayandırmasını bekleme.
Kısaca
Yapay zekâ iyi bir ilk taslak yazarıdır, son editör sen olmalısın. Yapay zekâ özelliklerinin neler sunduğunu Özellikler sayfasında bulabilirsin.
